Г.г. Стефан: Kој ја признавал Црквата, го признавал и народот, кој ја негирал – негирал и сè што е македонско
Одбележувањето на 1000-годишниот јубилеј на Охридската архиепископија е настан со кој би се гордеел секој народ и секоја помесна Црква, настан што ја потврдува нашата вековна вистина, настан на кој се потпираат и нашето минато и нашата сегашност и нашата иднина, истакна поглаварот на Македонската православна црква – Охридска архипеископија г.г. Стефан во обраќањето пред присутните во црквата „Света Софија” во Охрид на Свечената милениумска академија.
Тој истакна дека оваа наша Охридска архиепископија е сведок оти вистината секогаш е посилна од невистината, правдата од неправдата и љубовта од омразата.
– Што се не доживеа оваа наша древна Црква од падот на царството и државата, од освојувањата и владеењата и од истоверни и од друговерни, од уривањата и грабежите, од палењата и пустошењата… Но духот на оваа наша славна Архиепископија беше тоа што му даваше утеха на нашиот народ и го крепеше да опстои. Под нејзина закрила ги зачувавме и душата и верата, и од неа црпевме морални и духовни сили. Таа ни беше единствената поткрепа и надеж во ропствата, единствен излез од беспаќата и патоказ кон вечноста – рече г.г. Стефан.
Осврнувајќи се на актуелните проблеми со кои се соочува МПЦ, архиепископот охридски и македонски истакна дека историјата на Охридската архиепископија одела заедно со историјата на македонскиот народ, дека слободата на Архиепископијата била и слобода за народот, односно како што рече, како што тоа некогаш било, за жал – така е и денес: кој ја признавал Црквата, го признавал и народот и кој ја негирал Црквата, го негирал и нашиот народ и се што е наше македонско.
– Но знаел нашиот народ дека само народ со минато, може да биде народ со иднина! Знаел дека нема вечни владари и трајни империи, туку дека има само народи кои вечно бдеат и ја чуваат својата историја. Ние денес, загледувајќи се во нашето минато, прилика е да се потсетиме и да се помолиме за личностите од минатото и за нивните заслуги и дела, трудејќи се достојно да се вложиме себеси и да ги насочиме своите обврски и задачи кон сегашниве и идните потреби на нашиот народ и Црква. Душеполезно и спасоносно би било да живееме по она евангелското, што било најглавно во мисијата на нашата древна Црква: љубовта кон Бога и љубовта кон луѓето. Само така ќе им се оддолжиме и ќе покажеме достојна почит кон духовниците и паството, кон сите коишто низ вековите наназад ѝ служеле и нејзе ѝ припаѓале, кон оние коишто некогаш дочекаа славни времиња, кон оние коишто трпеле искушенија, коишто ја доживеале забраната на нејзината дејност, како и кон оние коишто ја бранеле од неправдите и се бореле за нејзино возобновување и, конечно, кон оние коишто во лицето на Македонската православна црква го доживеаја и помогнаа во нејзиното воскресение, рече поглаварот на МПЦ г.г. Стефан.
Претседателот на РМ и покровител на манифестацијата за одбележување на илјадагодишнината од формирањето на Охридската архипепископија, Ѓорѓе Иванов, од своја страна истакна:
– Охридската архиепископија во 11. век не била нова садница на македонската почва, туку само една гранка на постарата народна црква на Самоиловата држава. А таа народна црква ја сочинувале учениците на првиот словенски епископ, свети Климент Охридски. Тој најголем ученик на светите Кирил и Методиј го заокружил неколкувековното ширење на христијанството во македонските склавинии. Но, и тоа не е почетокот на црквата во Македонија. И тоа е само една гранка од разгранетото христијанско стебло, рече меѓу другото Иванов.
Претседателот уште посочи дека сите историски збиднувања многу јасно укажуваат на фактот оти христијанството во Македонија не го донел ниту Василиј, ниту Самоил, ниту Климент и Наум Охридски, ниту Кирил и Методиј, ниту Јустинијан, ниту Еразмо Охридски… Христијанството во Македонија го донел апостолот Павле.
Претседателот Иванов уште потсети дека низ вековите црквата во Македонија се соочувала и со прогони и со просперитет, носела различни имиња, нејзиниот статус бил унапредуван и смалуван, епархиите и биле придодавани и одземани, нејзината диецеза била проширувана и стеснувана, разни владетели ја потврдувале и ја забранувале, опстојувала и во време на императори-пагани, цареви-христијани и султани-муслимани.
– Но, без разлика на сето тоа, таа била и останала плодоносна гранка на вистинската лоза, на Исус Христос. Гранка која низ вековите ја пренесувала надежта за вечност со Бог. И токму поради таа надеж, луѓето, независно од нивната етничка, социјална, јазична припадност биле толку многу приврзани кон својата црква. Толку приврзани што ниту најмоќниот човек на најмоќната империја на 11. век, византискиот император Василиј II, не се осмелувал да ја укине. Туку ја потврдил, ја проширил и ја заштитил. И тоа е чинот што ние денес го празнуваме. Денес ја празнуваме потврдата на постоењето на црквата во Македонија во ликот на народната Охридска архиепископија, рече Иванов.
Што се однесува на актуелните околности и совремието, Иванов рече дека од денот на независноста Македонската православа црква го преживува сето она низ што минувала и низ што се уште минува Република Македонија – години исполнети со блокади, изолации и непризнавње кои создаваат кризи, кризи што предизвикуваат поделби наместо сплотеност, цинизам наместо добронамерност, сеирџиство наместо солидарност и омраза наместо љубов, губење на умереноста, трпеливоста, чесноста, добрината, човечноста.
Свое обраќање пред присутните гости на академијата имаше и претседателот на Владата, Зоран Заев кој посочи дека востоличувањето на Охридската архиепископија не значеше создавање нова црква туку светла точка во историјата на континуитетот на христијанството на овие простори што има корени уште од апостолско време. И како таква таа опстојувала цели седум века се до 17 мај 1767 година кога е укината, а нејзините епархии присоединети кон Цариградската патријаршија.
Тој укажа дека паралелно со развојот на црквата на овие простори се одвива и историскиот процес на формирањето на македонскиот идентитет кој во поголем дел го присвоил христијанството како верска определба.
– Сите идни премрежија и опстојби на Архиепископијата се премрежја и на народот кој себеси се идентификува како македонски и кој ја започнува својата исконска и егзистенцијална определба да го избори своето место како рамноправен, признаен и прифатен европски народ со автентичен идентите…, рече меѓу другото премиерот.
– МПЦ-ОА е жива црква со полн духовен раст. Искрено се надеваме дека многу скоро ќе преовлада христијанската љубов и добрата волја и дека МПЦ ќе стане дел од единството на православната заедница. Повторно ќе се повикаме на вредностите на древната Охридската архиепископија која била духовната обединителка на православните народи и уверени сме дека нејзиниот дух возобновен во МПЦ ќе прерасне во алка на помирување и обединување околу изворните принцпипи на заедништвото на православната црква, истакна премиерот Заев.
Свечената академија беше збогатена со пригоден концерт на Камерниот оркестар на Македонската филхармонија заедно со хоровите од братствата на манстирите „Рајчица” и „Свети Јован Бигорски”, под дирегентска управа на маестро Борјан Цанев. На програмата беа преработки и аранжмани на композиции со тематика од македонските тропари. Во рамки на манифестацијата во галеријата на „Света Софија” беше отворена и изложба на уметнички портети на македонските архиепископи.
На милениумската прослава немаше гости од странство, освен резиденцијалните амбасадори. Немаше гостин ниту од некоја друга помесна црква.
ШТО Е ПОСТАРО: ОХРИДСКАТА АРХИЕПИСКОПИЈА ИЛИ ЈУСТИНИЈАНА ПРИМА?
Дел од научната јавност изрази несогласување со одбележување на милениумскиот јубилеј на МПЦ-ОА, истакнувајќи дека тој нема врска со древната Охридска архиепископија.
Историчарот на уметност и научен истражувач Гоце Ангеличин Жура изнесе тврдење дека одбележувањето на овој јубилеј не соодветствува со историските факти и ги доведува во прашање постоењето на Самуиловата држава и наследството од Јустинијана Прима. Имено, се верува дека Охридската архиепископија води потекло токму од царскиот град Јустинијана Прима во кој Јустинијан Први создал и автокефална црква (прва половина на 6 век).
– Оваа година, по мое мислење, требаше да биде година на жалост. Во 1018 година замира македонското царство на царот Самоил, а Охридската патријаршија е сведена на ранг на архиепископија од страна на византискиот василевс Василиј Втори. Охридската архиепископија е знаително постара од 1.000 години, вели Ангеличнин Жура.
