G.g. Stefan: Koj ja priznaval Crkvata, go priznaval i narodot, koj ja negiral – negiral i sè shto e makedonsko
Odbelezhuvanjeto na 1000-godishniot jubilej na Ohridskata arhiepiskopija e nastan so koj bi se gordeel sekoj narod i sekoja pomesna Crkva, nastan shto ja potvrduva nashata vekovna vistina, nastan na koj se potpiraat i nasheto minato i nashata segashnost i nashata idnina, istakna poglavarot na Makedonskata pravoslavna crkva – Ohridska arhipeiskopija g.g. Stefan vo obrakjanjeto pred prisutnite vo crkvata „Sveta Sofija” vo Ohrid na Svechenata mileniumska akademija.
Toj istakna deka ovaa nasha Ohridska arhiepiskopija e svedok oti vistinata sekogash e posilna od nevistinata, pravdata od nepravdata i ljubovta od omrazata.
– Shto se ne dozhivea ovaa nasha drevna Crkva od padot na carstvoto i drzhavata, od osvojuvanjata i vladeenjata i od istoverni i od drugoverni, od urivanjata i grabezhite, od palenjata i pustoshenjata… No duhot na ovaa nasha slavna Arhiepiskopija beshe toa shto mu davashe uteha na nashiot narod i go krepeshe da opstoi. Pod nejzina zakrila gi zachuvavme i dushata i verata, i od nea crpevme moralni i duhovni sili. Taa ni beshe edinstvenata potkrepa i nadezh vo ropstvata, edinstven izlez od bespakjata i patokaz kon vechnosta – reche g.g. Stefan.
Osvrnuvajkji se na aktuelnite problemi so koi se soochuva MPC, arhiepiskopot ohridski i makedonski istakna deka istorijata na Ohridskata arhiepiskopija odela zaedno so istorijata na makedonskiot narod, deka slobodata na Arhiepiskopijata bila i sloboda za narodot, odnosno kako shto reche, kako shto toa nekogash bilo, za zhal – taka e i denes: koj ja priznaval Crkvata, go priznaval i narodot i koj ja negiral Crkvata, go negiral i nashiot narod i se shto e nashe makedonsko.
– No znael nashiot narod deka samo narod so minato, mozhe da bide narod so idnina! Znael deka nema vechni vladari i trajni imperii, tuku deka ima samo narodi koi vechno bdeat i ja chuvaat svojata istorija. Nie denes, zagleduvajkji se vo nasheto minato, prilika e da se potsetime i da se pomolime za lichnostite od minatoto i za nivnite zaslugi i dela, trudejkji se dostojno da se vlozhime sebesi i da gi nasochime svoite obvrski i zadachi kon segashnive i idnite potrebi na nashiot narod i Crkva. Dushepolezno i spasonosno bi bilo da zhiveeme po ona evangelskoto, shto bilo najglavno vo misijata na nashata drevna Crkva: ljubovta kon Boga i ljubovta kon lugjeto. Samo taka kje im se oddolzhime i kje pokazheme dostojna pochit kon duhovnicite i pastvoto, kon site koishto niz vekovite nanazad ѝ sluzhele i nejze ѝ pripagjale, kon onie koishto nekogash dochekaa slavni vreminja, kon onie koishto trpele iskushenija, koishto ja dozhiveale zabranata na nejzinata dejnost, kako i kon onie koishto ja branele od nepravdite i se borele za nejzino vozobnovuvanje i, konechno, kon onie koishto vo liceto na Makedonskata pravoslavna crkva go dozhiveaja i pomognaa vo nejzinoto voskresenie, reche poglavarot na MPC g.g. Stefan.
Pretsedatelot na RM i pokrovitel na manifestacijata za odbelezhuvanje na iljadagodishninata od formiranjeto na Ohridskata arhipepiskopija, Gjorgje Ivanov, od svoja strana istakna:
– Ohridskata arhiepiskopija vo 11. vek ne bila nova sadnica na makedonskata pochva, tuku samo edna granka na postarata narodna crkva na Samoilovata drzhava. A taa narodna crkva ja sochinuvale uchenicite na prviot slovenski episkop, sveti Kliment Ohridski. Toj najgolem uchenik na svetite Kiril i Metodij go zaokruzhil nekolkuvekovnoto shirenje na hristijanstvoto vo makedonskite sklavinii. No, i toa ne e pochetokot na crkvata vo Makedonija. I toa e samo edna granka od razgranetoto hristijansko steblo, reche megju drugoto Ivanov.
Pretsedatelot ushte posochi deka site istoriski zbidnuvanja mnogu jasno ukazhuvaat na faktot oti hristijanstvoto vo Makedonija ne go donel nitu Vasilij, nitu Samoil, nitu Kliment i Naum Ohridski, nitu Kiril i Metodij, nitu Justinijan, nitu Erazmo Ohridski… Hristijanstvoto vo Makedonija go donel apostolot Pavle.
Pretsedatelot Ivanov ushte potseti deka niz vekovite crkvata vo Makedonija se soochuvala i so progoni i so prosperitet, nosela razlichni iminja, nejziniot status bil unapreduvan i smaluvan, eparhiite i bile pridodavani i odzemani, nejzinata dieceza bila proshiruvana i stesnuvana, razni vladeteli ja potvrduvale i ja zabranuvale, opstojuvala i vo vreme na imperatori-pagani, carevi-hristijani i sultani-muslimani.
– No, bez razlika na seto toa, taa bila i ostanala plodonosna granka na vistinskata loza, na Isus Hristos. Granka koja niz vekovite ja prenesuvala nadezhta za vechnost so Bog. I tokmu poradi taa nadezh, lugjeto, nezavisno od nivnata etnichka, socijalna, jazichna pripadnost bile tolku mnogu privrzani kon svojata crkva. Tolku privrzani shto nitu najmokjniot chovek na najmokjnata imperija na 11. vek, vizantiskiot imperator Vasilij II, ne se osmeluval da ja ukine. Tuku ja potvrdil, ja proshiril i ja zashtitil. I toa e chinot shto nie denes go praznuvame. Denes ja praznuvame potvrdata na postoenjeto na crkvata vo Makedonija vo likot na narodnata Ohridska arhiepiskopija, reche Ivanov.
Shto se odnesuva na aktuelnite okolnosti i sovremieto, Ivanov reche deka od denot na nezavisnosta Makedonskata pravoslava crkva go prezhivuva seto ona niz shto minuvala i niz shto se ushte minuva Republika Makedonija – godini ispolneti so blokadi, izolacii i nepriznavnje koi sozdavaat krizi, krizi shto predizvikuvaat podelbi namesto splotenost, cinizam namesto dobronamernost, seirdzistvo namesto solidarnost i omraza namesto ljubov, gubenje na umerenosta, trpelivosta, chesnosta, dobrinata, chovechnosta.
Svoe obrakjanje pred prisutnite gosti na akademijata imashe i pretsedatelot na Vladata, Zoran Zaev koj posochi deka vostolichuvanjeto na Ohridskata arhiepiskopija ne znacheshe sozdavanje nova crkva tuku svetla tochka vo istorijata na kontinuitetot na hristijanstvoto na ovie prostori shto ima koreni ushte od apostolsko vreme. I kako takva taa opstojuvala celi sedum veka se do 17 maj 1767 godina koga e ukinata, a nejzinite eparhii prisoedineti kon Carigradskata patrijarshija.
Toj ukazha deka paralelno so razvojot na crkvata na ovie prostori se odviva i istoriskiot proces na formiranjeto na makedonskiot identitet koj vo pogolem del go prisvoil hristijanstvoto kako verska opredelba.
– Site idni premrezhija i opstojbi na Arhiepiskopijata se premrezhja i na narodot koj sebesi se identifikuva kako makedonski i koj ja zapochnuva svojata iskonska i egzistencijalna opredelba da go izbori svoeto mesto kako ramnopraven, priznaen i prifaten evropski narod so avtentichen identite…, reche megju drugoto premierot.
– MPC-OA e zhiva crkva so poln duhoven rast. Iskreno se nadevame deka mnogu skoro kje preovlada hristijanskata ljubov i dobrata volja i deka MPC kje stane del od edinstvoto na pravoslavnata zaednica. Povtorno kje se povikame na vrednostite na drevnata Ohridskata arhiepiskopija koja bila duhovnata obedinitelka na pravoslavnite narodi i uvereni sme deka nejziniot duh vozobnoven vo MPC kje prerasne vo alka na pomiruvanje i obedinuvanje okolu izvornite princpipi na zaednishtvoto na pravoslavnata crkva, istakna premierot Zaev.
Svechenata akademija beshe zbogatena so prigoden koncert na Kamerniot orkestar na Makedonskata filharmonija zaedno so horovite od bratstvata na manstirite „Rajchica” i „Sveti Jovan Bigorski”, pod diregentska uprava na maestro Borjan Canev. Na programata bea prerabotki i aranzhmani na kompozicii so tematika od makedonskite tropari. Vo ramki na manifestacijata vo galerijata na „Sveta Sofija” beshe otvorena i izlozhba na umetnichki porteti na makedonskite arhiepiskopi.
Na mileniumskata proslava nemashe gosti od stranstvo, osven rezidencijalnite ambasadori. Nemashe gostin nitu od nekoja druga pomesna crkva.
SHTO E POSTARO: OHRIDSKATA ARHIEPISKOPIJA ILI JUSTINIJANA PRIMA?
Del od nauchnata javnost izrazi nesoglasuvanje so odbelezhuvanje na mileniumskiot jubilej na MPC-OA, istaknuvajkji deka toj nema vrska so drevnata Ohridska arhiepiskopija.
Istoricharot na umetnost i nauchen istrazhuvach Goce Angelichin Zhura iznese tvrdenje deka odbelezhuvanjeto na ovoj jubilej ne soodvetstvuva so istoriskite fakti i gi doveduva vo prashanje postoenjeto na Samuilovata drzhava i nasledstvoto od Justinijana Prima. Imeno, se veruva deka Ohridskata arhiepiskopija vodi poteklo tokmu od carskiot grad Justinijana Prima vo koj Justinijan Prvi sozdal i avtokefalna crkva (prva polovina na 6 vek).
– Ovaa godina, po moe mislenje, trebashe da bide godina na zhalost. Vo 1018 godina zamira makedonskoto carstvo na carot Samoil, a Ohridskata patrijarshija e svedena na rang na arhiepiskopija od strana na vizantiskiot vasilevs Vasilij Vtori. Ohridskata arhiepiskopija e znaitelno postara od 1.000 godini, veli Angelichnin Zhura.
