Истражувањата на Белгиецот откриваат дека мрежата на Бојковски со години веќе креира лажни и бомбастични содржини на интернет кои започнале со стории за мотори и голи гради, но тоа не им носело доволно пари, објаснува Схенк. Па, така, набргу, Бојковски и неговите соработници се свртеле кон стории против муслиманите и разни теории на заговор, за педофилија и, се разбира, во полза на Доналд Трамп. Со една лажна вест заработувале околу сто евра дневно.
Белгискиот „ловец на лажни вести”, Мартен Схенк, успеал да разоткрие мрежа на македонски граѓани кои шират лажни вести, и не станува збор за тинејџери од Велес, јавува дописничката на МИА во Брисел.
Мартен Схенк и вебсајтот „Nieuwscheckers.nl” со месеци веќе трагаат по македонските мрежи на лажни вести кои се „прославија” за време на претседателската кампања во САД.
Светските медиуми тогаш беа преплавени со стории за македонски тинејџери од Велес кои пишувале лажни вести фокусирани на напади врз кандидатката Хилари Клинтон и Демократската Партија. Но, никогаш не се откри кој, дали и на кој начин стои зад нив.
Но, според Схенк, велешката линија не е воопшто во центарот на оваа мрежа.
Според неговите истражувања, кои денеска се на првите страници на сите белгиски медиуми, централна фигура на овој бизнис е припадник на АРМ, Слаѓан „Цаго” Бојковски од Куманово. Бојковски тврди дека не е повеќе вработен во Армијата, но Схенк не успеал тоа да го потврди и сè уште вели дека има сомнеж.
Истражувањата на Белгиецот откриваат дека мрежата на Бојковски со години веќе креира лажни и бомбастични содржини на интернет кои започнале со стории за мотори и голи гради, но тоа не им носело доволно пари, објаснува Схенк. Па, така, набргу, Бојковски и неговите соработници се свртеле кон стории против муслиманите и разни теории на заговор, за педофилија и, се разбира, во полза на Доналд Трамп. Со една лажна вест заработувале околу 100 евра дневно.
Схенк разработил софтвер наречен „Trendolizer”, преку кој може да следи кои стории на интернет стануваат вирални. Ако утврди дека сторијата е лажна вест, тој преминува на проверка на факти на неговиот вебсајт „Leadstories”. Благодарение на софтверот Схенк потоа разгледува од кој сервер се објавени вестите и најчесто успева да открие чии се серверите. Така тој лани разоткрил мрежа на лажни вести од Гана.
Македонската мрежа била и семеен бизнис. Со Бојковски работела и неговата сопруга, Наташа, чија слика може да се најде на лажни профили на Твитер како оној на некоја „Moly Anderson” како што покажуваат принт-скриновите на Схенк. Преку неговиот софтвер, Белгиецот успеал да најде десетици профили кои ги споделувале истите лажни вести на интернет во исто време. Имињата на лажните профили се најчесто американски имиња како Џесика, Ема, Моли, Џони и повеќето од нив се сега веќе суспендирани. Суспендирани се и вебсајтовите на кои се објавувале лажните вести, како тапаинфо.ком или твртинфо.ком. Фотографиите употребени на профилите биле најчесто од балкански ѕвезди како Станија Доброевиќ или Викторија Лоба.
Слаѓан Бојковски на Твитер го користел својот прекар „Цаго”, со локација во Чикаго, и објавувал „микс на лажни и автентични вести” објаснува Схенк. Овој налог во меѓувреме е суспендиран од Твитер.
Со Бојковски соработувале и негови пријатели од Куманово како Тони и Мирјана Ристески, кои имале вебсајт наречен unisharenews.com, регистриран под името на Тони и чии линкови се објавувале на Фејсбук страници во поддршка на Доналд Трамп. Друг соработник на Бојковски, според истражувањето, бил Виктор Колевски, на чиј налог на Линкедин стои дека е полициски инспектор. Схенк стапил во контакт со кумановецот, кој му рекол дека повеќе не работи за полицијата.
Последен пат е објавена лажна сторија на 3 јануари 2019 од страна на Јony Smith, „познат дублер на Слаѓан Бојковски”, пишува Схенк. Смит постирал сторија од вебсајтот ludinfo24.com во Фејсбук групата „Judge Jeanine Pirro Fans” која брои 53 илјади поддржувачи. Една минута подоцна, Ema Brown, го постира истиот линк во групата Deplorables for Trump и следнатта минута Lisa Sanders исто така го објавува во друга група, блиска до австралиска националистичка политичарка, Полин Хенсон. Ема Браун и Лиса Сандерс се исто така налози кои му припаѓаат на Бојковски, тврди Схенк. Ема има слика од пејачката Александра Пријовиќ, а Лиса ја користи Лоба на својата профилна.
Схенк истакнува дека најголем дел од овој бизнис е префрлен на Твитер, бидејќи мерките на Фејсбук за суспензија на лажни профили дава резултати.
Схенк успеал, меѓу другото, со својот софтвер да разоткрие 450 лажни женски Твитер налози кои се појавиле од ноември 2018. Меѓу нив, некои 90 носат име Џесика и успеале да соберат над 33 илјади следачи на социјалната мрежа. Твитер за сега суспендирал само десет од овие лажни налози, вели Схенк.
Белгиецот го исконтактирал Бојковски пред да го објави истражувањето. Кумановецот прво негирал, но потоа рекол дека „сите во Македонија секако тоа го прават”.
… Една buzz feeds статија кон крајот на 2018 година се најде меѓу првите десет најуспешните измами на Фејсбук: “Еден муслиман кажа:За нас мора насекаде да има менија без свинско или ние ќе ги напуштиме САД! Каков е вашиот став?” Сто процентно лажна вест, но собра повеќе од 630.000 коментари, реакции и споделувања.
Сега знаеме дека овие оператори од 2016 година наваму креирале повеќе од 70 сајтови и генерирале милиони коментари, споделувања и реакции на Фејсбук и ретвити на Твитер. Да бидеме прецизни 7.16 милиона!
Само за споредба, големиот холандскаи медиум како Telegraaf.nl добива во една година повеќе од двојно респонс (15.7 милиона) – но има повеќе од десет пати повеќе текстови и голем професионален редакциски тим. Мрежата Куманово, пак, се состои од не повеќе од неколкумина аматери со скратено работно време и околу петнаесет спамери кои помагаат во дистрибуцијата на Фејсбук во различни периоди. Се разбира, спасува многу време и човечки ресурси ако само ги украдеш сите пораки од други веб-сајтови.
Бојковски и Колевски не се единствените македонски лиферанти на лажни вести со воени врски: во февруари 2018 година откривме друга мрежа од седум сајтови, управувана од страна на офицерот Марјан Златановски. Фејсбук профилот на Златановски исчезна кратко време по откритијата, но во меѓувреме се појави нов, сега напишан со кирилица на списокот на пријатели на Колевски.
Златановски работи со својата сопруга Маре Крстева. Фактот дека браните партнерите работат заедно не е случајно: во Македонија трговијата со лажни вести е семеен бизнис…
