Muzejski repliki vo Skopje najmnogu kupuvaat Kinezite, vo Ohrid – Holangjani i Turci.
Strancite koi doagjaat vo Makedonija kako i domashnite firmi se najchesti kupuvachi vo muzejskite prodavnici, velat direktorite na nekolku muzei vo zemjata.
Strancite kupuvaat za sebe, firmite za podaroci na nivnite stranski partneri. Najprodavani se komercijalnite kopii na Zlatnata maska od Ohrid, na terakotnata figura Golemata majka, nakitot od helenistichkiot period i glinenite reljefni chashi, a se prodavaat i struchna literatura, mapi i sitni suveniri. Nekoi od muzeite sami gi proizveduvaat komercijalnite kopii na svoite eksponati, a drugite prodavaat repliki proizvedeni od Muzejot na Makedonija.
Vo muzejskata prodavnica vo Arheoloshkiot muzej vo Skopje najchesti klienti se turistite od Kina.
– Ima mnogu golem interes, dosta se troshi, a klientite se glavno stranci. Ima mnogu Kinezi, nashi od dijasporata, no kupuvaat i institucii za reklamen materijal i podaroci. Prodavnicata raboti vekje edna godina i zadovolni sme. Najbarani se replikite na eksponatite, no prodavame i razglednici, karti, nauchna literatura… Del od toa se knigi shto nie gi izdavame, no imame i dogovori za konsignacija so izdavachki kukji – veli direktorkata Vesela Chestoeva.
Mnogu se prodavaat i sitnite suveniri, kako magneti, reklamen materijal…
Vo muzeite velat deka nemaat procenki kolku zarabotuvaat od svoite prodavnici, zatoa shto presmetkite gi pravat na krajot na godinata. Cenite na replikite, spored katalozite, se dvizhat od nekolku stotici do nekolku iljadi denari. Kataloshkata cena na komercijalna kopija na glinenata figura Golemata majka, na primer, e 1.650 denari (okolu $ 40), a „positnite” kopii, kako glineni chashi, se 400-500 denari. Najevtinite komercijalni kopii na muzejski eksponati, spored katalozite, se okolu 200 denari (okolu $ 5). Site komercijalni kopii na muzejskite eksponati se prodavaat so sertifikat.
Komercijalnite kopii na glineni chashi se najprodavani predmeti vo muzejskite prodavnici na Muzejot vo Gevgelija i na Zavodot za zashtita na kulturnite spomenici i nacionalniot muzej vo Ohrid.
Vo Gevgelija najprodavana e kopijata od glinena reljefnata chasha od 2 vek pr.n.e., najdena na lokalitetot Vardarski Rid. Spored katalogot na muzejot, kopijata so dijametar od 125 milimetri chini 400 denari. Gevgeliskiot muzej ima prodavnici vo muzejot, vo Star Dojran i na granichniot premin Bogorodica.
– Se kupuva. Najpopularni se kopiite na reljefnata chasha so motiv na makedonski shtit, od Vardarski Rid. Sekojdnevno imame posetiteli vo prodavnicite, a rechisi sekoj den i prodavame po neshto – veli Emil Slamkov, direktor na gevgeliskiot muzej.
Megarskite chashi, glineni chashi narecheni spored grchkiot grad Megara, kade shto prvpat e otkrien takov tip chashi, se najprodavani komercijalni kopii vo prodavnicata na ohridskiot muzej.
– Prodavame komercijalni kopii od svoe proizvodstvo, koe go imame od poodamna, i od Muzejot na Makedonija. Ne mozham da kazham deka nema interes, osobeno za megarskite chashi. Imame nekolku vida, tie se prodavaat povekje. Glavno gi kupuvaat turisti od stranstvo, najmnogu Holangjanite, Turci, dosta kupuvaat Srbite… – veli Tanja Paskali-Buntasheska, direktorka na ohridskiot Zavod i muzej.
(“Dnevnik”)
