Според неофицијални информации, тој ги распрашувал членовите на обезбедувањето дали имаат увид кој затвор има најдобри услови, па дури и нарачал да му купат парчиња облека за затворските денови.
Најавата на шефицата на Обвинителството за организиран криминал, Вилма Русковска дека во предистражната постапка за бегството на Никола Груевски ќе истражува дали има пропуст и одговорност во врвот на МВР (кај министерот Оливер Спасовски и директорите на Бирото за јавна безбедност и на Управата за безбедност и контраразузнавање), дополнително ги затвори за информации овие институции. Оттаму велат дека заради предистражната постапка со која и тие се опфатени, нема да споделуваат информации во јавноста: ниту од интерна истрага за евентуални пропусти и незаконитости во рамки на МВР, ниту други сознанија. Според Рускоска, одговорноста ќе се истражува и во СЈО по прашањето зошто не побарале мерки за Груевски по изрекувањето на пресудата, но и кај судијата за извршување санкции од Основниот суд Скопје 1. Обвинителството нема да излегува со информации додека не дојде до конкретни докази каде е пропустот.
Користел четири стана?
Во состојба на целосен институционален молк за околностите под кои избега поранешниот премиер, нашето истражување почна од првата адреса – станбениот комплекс каде живее Груевски, а се наоѓа спроти партиското седиште на СДСМ и во близина на зградата на МВР. Станарите беа воздржани за разговор околу нивниот најпознат сосед. Но, сепак прифатија да споделат неколку сознанија. Сметаат дека тешко ќе се откријат детали за движењето на нивниот сосед, бидејќи камерата поставена за време на неговиот премиерски мандат, според нивни неодамнешни сознанија, не работела повеќе од една година. Објаснуваат дека на ист кат Груевски поседува два стана со посебни влезови, но препоставуваат дека се внатрешно поврзани. Сметаат дека едниот стан имал исклучиво приватно-семеен карактер, а вториот најверојатно го користел за службени средби, бидејќи секогаш кога доаѓале негови сопартијци тие се упатувале исклучиво кон другата врата. Но, открија и уште еден, досега непознат податок: дека го гледале Груевски како повремено влегува во уште два стана во истата зграда. По проверката на броевите на становите што тие ги посочија, утврдивме дека двата се водат на име на фирма. Не успеавме да стапиме во контакт со овластено лице од фирмата, за да добиеме одговор дали Груевски ги изнајмил на користење тие станови, односно, дали фирмата е само параван за вистинскиот сопственик.
Обезбедувањето не се посомневало
Неговите телохранители, кои според досега недемантирани информации последен пат го придружувале Груевски на пат до домот во четврток навечер (8 ноември) околу 23 часот, практично биле последните кои имале контакт со него. Дали тие знаеле за планот на нивниот штитеник и дали биле дел од логистиката? Нивен колега, кој се согласи анонимно да зборува, вели дека воопшто не верува во такво сценарио.
„Тие сигурно не биле вмешани. Беа уверени дека Груевски ќе оди на издржување на затворска казна, врз основа на повеќе околности. Наводно, тој ги распрашувал дали имаат увид во кој затвор во Македонија има најдобри услови да ја издржува казната, па му посочиле дека тоа е затворот во Штип. Наводно, им нарачувал да му купат нови тренерки, патики, пижами и уште некои други работи кои би му биле потребни во затворот, со што го зацврстил впечатокот дека се подготвува за издржување на казната и за ништо друго”, раскажува нивен колега.
Не верува дека таа слика би можела да биде плод на заеднички договорено сценарио меѓу нив и Груевски, бидејќи во случај на бегство јасно е токму неговите телохранители ќе бидат први под истрага.
Последната средба со сопартијци
Ако тие биле последните кои го виделе Груевски, кои биле претпоследните? Од која локација Груевски се упатил кон неговиот дом? Додека надлежните молчат, првите сознанија доаѓаат од случајни сведоци. Кон таков сведок не одведе едно друго прашање – во чие друштво бил Мијалков пред приведувањето во скопскиот хотел „Мериот”. Одговор на тоа прашање на добивме од хотелскиот персонал, но лице ангажирано на надворешно обезбедување на еден од многуте деловни објекти во непосредно соседство на „Мериот”, тврди дека вечерта на 8 ноември, Груевски излегол токму од тој од хотел разделувајќи се со две лица.
„Не знам кога дошле, ни колку време седеле. Јас ги видов на заминување. Беше помеѓу 22 и 23 часот. Едниот беше Миле Јанакиески, а другото лице не ми беше познато. По неколку дена, кога на вести кажаа дека е одреден притвор за Миле Јанакиески и Кирил Божиновски и прикажаа снимка од двајцата, препознав дека вториот е тој Божиновски”, тврди очевидец.
Тој сведочи и дека вечерта, непосредно пред приведувањето на Мијалков, во хотелот навистина стигнало возило со унгарски дипломатски таблички (како што шпекулираа медиуми), и дека истото со голема брзина заминало оттаму веднаш по приведувањето на Мијалков. Според гласините што ги чул од вработени во хотелот, станувало збор за унгарски гости дојдени од амбасадата во Белград.
Во одлични односи со Мијалков
Хотелот „Мериот” засега ги поврзува последните вечери на двајцата братучеди – едниот пред да исчезне, другиот пред да биде притворен. Какви биле нивните односи: дали навистани биле нарушени или тоа е наменски спакувана приказна? Одговор на ова прашање дава партиски член кој денес не е дел од раководните структури на партијата, но се смета за близок на поранешниот лидер. Вели дека го почитува Груевски, бидејќи му помогнал кога му било најтешко. Со Груевски ги продолжил контактите и тогаш кога многумина кои претходно се колнеле во него, му завртеле грб, особено откако се збогувал со лидерската позиција. Имале честа комуникација, но Груевски со ниту еден гест не навестил дека планира да замине од Македонија.
„Неговото движење во последниве месеци беше идентично: суд – Собрание – канцеларијата во „Палома Бјанка” – дома – кај неговата мајка, и многу интензивно кај неговиот татко. Воопшто не е точно дека со Сашо Мијалков имале нарушени односи. Напротив! Додека сме седеле заедно, во рок од еден час, на пример, се случувало и по неколку пати телефонски да се слушнат. Се гледаа секојдневно. Ниту со врвот на партијата немаше никакви нарушени односи. Мислам дека неговата мајка се уште користи партиско возило и возач за нејзини потреби, што укажува дека постои почит кон неговото семејство”, објаснува нашиот соговорник.
Со оглед дека никој немал впечаток дека Груевски планира бегство, единствената индиција за тоа можеби било извесувањето кое банките по службена должност го препраќаат до Управата за финансиско разузнавање (УФР), кога некој клиент ќе подигне поголема сум пари. Тоа Груевски го направил на 6-ти и 7-ми септември, кога само во два дена од негови сметки подигнал над 100.000 евра. Нема јавно потврдени податоци кога целосно ги испразнил сите 35 банкарски сметки во шест деловни банки. Според податоците што неодамна ги објави специјалната јавна обвинителка Катица Јанева, Груевски на 20 денарски сметки имал речиси 10 милиони денари, а на 14 девизни сметки поседувал над 42.000 евра.
По тој „ран сигнал” што го добила УФР, истрагата треба да открие дали и до кои институции била проследена ваквата информација. А токму „во интерес на истрагата”, засега нема одговор на ова прашање.
(“Дојче веле”)
Какви бенефити ќе ужива Груевски во Будимпешта?
Никола Груевски, по добивањето азил од Унгарија, може слободно да шета на улиците во Будимпешта. Законот за азил, кој ги утврдува правата и обврските на бегалците, предвидува тој да добие документ за лична идентификација но и двојазичен патен документ со кој ќе може да патува во која било земја што ќе му дозволи влез. Но, напуштањето на Унгарија за Груевски ќе биде опасност бидејќи може да биде уапсен и екстрадиран во Македонија затоа што МВР има активирано меѓународна потерница по него за издржување двегодишната казна затвор. Унгарската легислатива за азил не дозволува бегалците да се враќаат во земјата од која мигрирале, односно Груевски не смее да влезе на македонска територија.
Бегалецот Груевски ќе ги ужива истите права како унгарските државјани: здравствена заштита, вработување, гласање на избори за градоначалници и локални референдуми се дел од бенефитите што ќе ги ужива експремиерот на Македонија. Тој со добивањето на статусот на азилант ќе мора да оди на медицински прегледи, испитувања, лекарски третмани, да прима вакцини пропишани со Законот за јавното здравство, но и да соработува со Канцеларијата за имиграции и азил.
Македонскиот експремиер ќе има заштита од Унгарија три години, а потоа ќе треба да го обнови статусот на бегалец, а Канцеларијата за имиграција и азил може да одлучи да го повлече статусот на азилант. Како и сите други бегалци што добиле азил во Унгарија, така и Груевски од државата може да добие државно сместување 30 дена, кое моментно не го користи. Тој нема да добива ниту финансиска поддршка од Унгарија, што значи дека ќе мора да работи или да најде друг начин за да ги плаќа тековните трошоци што ги има во земјата каде што сега живее.
По три години непрекинат престој во Унгарија, Груевски ќе може да биде и нејзин државјанин. Овој статус ќе може да го добие ако против него нема постапки што се водат во унгарскиот суд, а истовремено да нема ниту криминално досие во Унгарија. Вториот услов е тој да поседува средства и место за живење, а неговата натурализација да не се смета за закана против јавната политика или национална безбедност на Унгарија. Груевски ќе треба да има основно познавање и на унгарскиот јазик и тоа да го докаже на испит, освен ако овој услов не биде изземен со посебен акт.
