Lichna volja za pretstavuvanje pred glasachite ili obvrska za soochuvanje – zoshto gragjanite vo zemjava se lisheni od TV duel na liderite na najgolemite politichki partii, onie lideri koi sakaat so glasot na narodot da sednat vo premierskata fotelja.
Analiticharite velat deka otsustvoto na debata e eden od pokazatelite i za otsustvo na demokratski kapacitet. Strav od soochuvanje na argumenti, slabost pred faktite ili omalovazhuvanje na elektoratot – zoshto politichkite eliti begaat od megjusebni tet-a-tet sredbi?
Nema demokratija bez debata, bez debata nema demokratija …
“Ova shto sega go gledam i slusham, koga politicharite sami za sebe si kazhuvaat ubavi raboti, nabrojuvaat uspesi, zboruvaat deka e se najubavo, ne lichi na nishto. Jas iako znam za kogo kje glasam na izborite shto sega gi najavuvaat za vo dekemvri, sepak sakam da slushnam kako na primer Gruevski i Zaev bi zboruvale na debata, sakam da vidam kako dvajcata kje gi soochat mislenjata” – veli penzioniraniot Blagoja.K.
Gragjanite sekojdnevno se izlozheni na sporadichni, parcijalni i izolirani intrvjua so politicharite, a del od toj ambient se i sredbite so gragjanite koi treba da manifestiraat blizina so glasachot. No, spored poznavachite ovoj model na “samopromocija” e neshto sosema razlichno od formata na vistinska debata, soochuvanje na razlichnite politiki, koncept, ponuda i pristap preku argumenti, ochi vo ochi, a ne preku “valkana kampanja” izrabotena od partiski kujni, a ne retko sproveduvana od del od mediumite so koja najchesto se ocrnuva i omalovazhuva politichkiot oponent.
Celi 18 godini gragjanite na Makedonija se lisheni od TV duel vo koj bi uchestvuvale liderite na najmokjnite i najbrojnite partii, na onie politichari koi se borat za foteljata vo premierskiot kabinet. Duelite na politicharite koi praktichno znachat megdan za bitka so argumenti, a ne so ocrnuvanje, e potvrda za prisustvo na demoratski kapacitet i na opshtestvoto i na tie shto go vodat, ocenuvaat ekspertite za odnosi so javnost.
“Vo opshtestva shto se stremat kon funkcionalna participativna demokratija nezamislivo e otsustvoto na dijalog kako forma na efektivna komunikacija so javnosta. Ednostvano toa e del od politichkata kultura i sekoj obid da se narushi gi diskvalifikuva subjektite koi „begaat” od vakov vid komunikacija i gi stava vo kategorijata nereveantni, pa duri i nekulturni. Na primer, nezamislivo e vo SAD da ne se odrzhi javnoto soochuvanje megju pretsedatelskite kandidati, bez ogled na stepenot na „netprelivost” megju niv. Edostavno i dvajcata kandidati, kako i nivnite shtabovi i partii znaat deka otkazhuvanjeto od debata javnosta nema da im go prosti i ztao ne im pagja na pamet da ne se pojavat na zakazhanite javni soochuvanja, Naprotiv, tie ja koristat sekoja mozhnost da pokazhat deka imaaat argumenti so koi mozhet da go „pobedat” svojot protiv kandikat na otvoren dijalog. Vo golem broj sluchai vakvite vidovi soochuvanja bile presudni za formiranjeto na konechnata odluka kaj golem broj izbriachi vo SAD za toa na kogo da mu go dadat svojot glas”, veli za “Faktor”, Goce Pachemski, specijalist za odnosi so javnost i dodava:
“Vo Makedonija situacijata e dijametralno sprotivna. Namesto participitivna, nie „neguvame” patrijahalno-podanichka politichka kultura koja ne samo shto ne go neguva dijalogot, tuku go smeta za nepotreben. Vo nasheto opshtetsvo se poagja od tezata „shto ima jas da razgovaram so nego, koga toj ne e dostoen za mene”. Vo vakov vid opshtestva, komunikacijata na golem broj subjekti, vkluchitelno i na politichkite akteri se sveduva na emituvanje na poraki kon masite koi ne pretsavuvaat nishto drugo osven politichko „EPP”. Za zhal, zaradi stepenot na politichka (ne)kultura na gragjanite, namesto da se kazuva onoj shto ja praktikuva ovoj vid na komunikacija, se chini deka go nagraduva. I zatoa ona shto e normalno vo demokratskite opshtestva, ovde stanuva neposakuvano.
Ljubcho na Branko, Branko na Nikola, Zaev na Nikola…
Posledniot televiziski duel se sluchi vo 1998 godina, pred parlamentarnite izbori, koga vo studioto, eden sproti drug sednaa togashnite, liderot na SDSM, Branko Crvenkoski i liderot na VMRO-DPMNE, Ljubcho Gergievski.
“Tokmu Vie, gospodine Georgievski, go promenivte sopstvenoto ime, od Ljupcho vo Ljubcho, so “b”. Tokmu Vie, gospodine Georgievski go postavuvate, odnosno go postavivte prashanjeto za makedonskite istorichari, da vi dadat dokaz so koj kje pokazhat deka istaknatite dejci od ilindenskiot period navistina se chustvuvale Makedonci” – reche vo TV duelot togashniot pretsedatel na SDSM, Crvenkovski.
Zborovi ne shtedeshe nitu Georgievski.
“Dali lugjeto koi treba da ostanat vo kontinuitetot se lugje na koi im e potrebno da ispijat po shishe viski dnevno i potoa da se treznat so gram kokain” – reche, megjudrugoto, poraneshniot lider na VMRO-DPMNE, Georgievski.
Od 1998 godina, koga se sluchi predizborniot duel, do sega se oddrzhaa 13 izborni ciklusi, od koi chetiri lokalni, chetiri pretsedatelski i shest ciklusi na parlamentarni izbori.
Vo 2014 godina, vo eden od svoite nastapi liderot na opoziciskata SDSM upati otvorena poraka do togashniot premer i lider na VMRO-DPMNE za televizosko soochuvanje.
“Neka bira dali saka na Sitel, Kanal 5 ili MTV da razgovarame za problemite i za konkretni proekti” – reche shefot na opozicijata Zaev.
Prethodno, pokana za televizisko soochuvanje do liderot na VMRO-DPMNE, i togashen premier upati i poraneshniot pretsedatel na SDSM, Branko Crvenkovski.
Od pozicija na premier i prv chovek na vladechkata partija, Nikola Gruveski ne prifati nitu edna od ovie ponudi.
Prv shto odbi duel beshe poraneshniot pretsedatel na Republikata Kiro Gligorov, koj odbi duel so protivkandidatot Ljubisha Georgievski.
Vo 2002 godina, togashniot premier Ljubcho Georgievski mu upati pokana za duel na, vo toj period, liderot na opozicijata, Branko Crvenkovski. Ponudata od strana na Crvenkovski beshe odbiena.
Sega, vo najava i na 14 krug na glasanje na predvremeni parlamentarni izbori, po televiziskiot duel Crvenkovski-Georgievski, barem zasega mozhno soochuvanje na dvjacata najeksponirani politichari Zaev – Gruevski, nitu se naslutuva.
(“Faktor”)
