Preubavata makedonska mitra napravena od ohridski biseri od strana na monahinjite vo manastirot vo Rajchica, Debarsko, shto nedamna mu e podarena na papata Francisko, vekje e zavedena kako negova tijara vo soglasnost so vatikanskata tradicija sekoj papa da ima svoja mitra.
Ova e 25. po red papska tijara podarena nekomu od katolichkite poglavari od strana na razlichni dariteli. Tradicijata da im se podaruvaat mitrite datira ushte od sredinata na 16 vek dadena od nepoznat daritel na togashniot papa Grigorij XIII, koj beshe poglavar od 1572 do 1585 godina. Po nego, podaroci dobivale i drugite papi, pri shto se sluchuvalo nekoj od niv da dobie i nekolku mitri.
Ovie podaroci se moshne znachajni za katolichkite poglavari bidejkji niv gi nosele na denot na svoeto postavuvanje za duhovni vodachi na najgolemata hristijanska zaednica vo svetot. Se do pred pedesetina godini, taa bila zadolzhitelna da se nosi, no tradicijata se smenila vo po 1963 godina koga papata Pavle VI bil posleden poglavar shto ja stavil na svoeto „krunisuvanje”. Neshto podocna, ovoj papa reshil podarokot da se prodade na javna aukcija za parite da se iskoristat za pomosh na siromashnite vo svetot. Taa sega se chuva vo muzejot na nacionalniot hram na bezgreshnoto zachnuvanje vo Vashington.
Ottogash vo Vatikan e smeneta tradicijata na zadolzhitelnoto nosenje mitri i so toa papite vekje nemale obvrska da gi nosat. Toa ne znachi deka podocnezhnite vodachi na katolichkite hristijani i natamu ne gi dobivale kako podarok.
Taka, na primer, togashniot papa Jovan Pavle Vtori vo 1981 godina dobil t.n. ungarska tijara napravena od katolichkite hristijani od ovaa zemja vo periodot koga tamu na vlast se ushte bile komunistite. Negoviot naslednik Benedikt XVI, pak, vakov vreden podarok dobi od germanski katolici, a taa mitra bila izrabotena od strana na bugarskite pravoslavni hristijani. Inicijator na toa bil germanskiot biznismen Diter Filipi vo 2011 godina, a vrachuvanjeto se odrzhalo na ploshtadot posveten na sveti Petar vo Vatikan.
Po doagjanjeto na tronot pred tri godini, aktuelniot papa Francisko nema dobieno mitra i makedonskiot podarok vsushnost e mitra shto sega vo vatikanskite arhivi neformalno kje se zaveduva kako „mitrata na papata Francisko”. Podarokot shto po povod chestvuvanjeto na seslovenskite prosvetiteli svetite brakja Kiril i Metodij mu go vrachil pretsedatelot na makedonskoto Sobranie, Trajko Veljanoski vo italijanskite mediumi vekje e oznachen kako tijarata na papata Francisko.
Mitrata, poznato e, e simbol na trnoviot venec shto go nosel Isus Hristos na patot do raspnuvanjeto i svoeviden potsetnik na odgovornosta shto pretstojatelot ja nosi pred Boga kako poglavar na svojot narod. Zhelbata na makedonskata delegacija beshe ovaa mitra da go nosi belegot na nashata specifichna kultura i umetnichka tradicija.
– Vo nejzinata izrabotka e upotreben prochueniot ohridski biser, tradicionalno proizveden od semejstvoto Tilevi, velat sestrite od manastirot vo Rajchica.
Ovie monahinji dosega izrabotile priblizhno 700 mitri za hristijanskite poglavari, a megju tie shto gi nosat se i vselenskiot patrijarh Vartolomej, ruskiot Kiril i erusalimskiot Teofil.
Pravilo pri izrabotkata na ovoj papski simbol koj se naogja na grbot na Vatikan e taa da bide tristepena, no so sigurnost ne se znae kakva simbolika e vgradena vo toa. Pri krunisuvanjeto na papite se izgovaraat zborovite: „Primete ja krunata ukrasena so tri kruni, znam deka ste tatko na princovi i kralevi, vladetel na svetot, vikar na nashiot spasitel Isus Hristos na zemjata, na koj e chesta i slava vo site vekovi”.
Napoleon podaril tijara teshka 8 kilogrami
Vo istorijata, dariteli na mitrite shto gi nosele katolichkite poglavari bile znachajni lugje i najrazlichni institucii. Zabelezhano e deka vo 1804 godina na togashniot papa Pie XII tijarata mu ja podaril neprikosnoveniot francuski imperator Napoleon po povod na negovata svadba so Zhozefina. Interesno e deka taa e napravena premnogu mala, no i premnogu teshka bidejkji tezhi osum kilogrami za da mozhe nekoj papa da ja nosi.
Na papata Pie IX kralicata Izabela II vo 1855 godina mu podarila shpanska tijara, a dve decenii podocna ovoj poglavar dobil i belgiska tijara. Papata Lav XIII dobil i avstriska vo 1894 godina od stana na avstriskiot vladetel car Franc Jozef I.
Vo vatikanskite trezori se chuvaat ushte i germanska tijara podarena od carot Vilhelm I, pariska – podarok od katolicite vo Pariz, kako i drugi vakvi podaroci od razni gradovi – Milano, Bergamo, Palatin, od rimskiot vikar vo ime na katolicite od celiot svet…
(“Dnevnik”)
