Ne e tajna deka VMRO-DPMNE dijasporata ja gleda kako izvor na pratenici za sebe, a SDSM, DUI i DPA baraat principielnost zashto se vo podredena pozicija.
Otkako VMRO-DPMNE objavi deka najgolem problem za postignuvanje megjupartiski dogovor so SDSM, DUI i DPA za novite izborni pravila e glasanjeto na dijasporata, vo mediumite vo RM se pojavija nekolku pisma od zdruzhenija na makedonskite iselenici od Shvajcarija, Italija, Slovenija, Germanija, Avstrija, SAD i Avstralija. Vo site preovladuva revoltot od namerata da se ukine pravoto za glasanje vo dijasporata. Duri dokolku takvo neshto bide prifateno vo Sobranieto na RM, se bara od pretsedatelot Gjorge Ivanov da ne go potpishuva ukazot (da stavi veto).
Kako shto ja pretstavi VMRO-DPMNE situacijata, ovaa partija do posledno kje go brani pravoto na dijasporata da glasa zashto iselenite Makedonci se neotkinliv del od makedonskoto nacionalno tkivo. Tie lugje vlozhuvaat vo zemjata, prakjaat pari i poradi toa imaat pravo da uchestvuvaat na politichkata scena vo RM. Ako im se ukine ova pravo mozhe da se sluchi tie da se otugjat.
– Licemeren e stavot na SDSM koga velat deka ne se za ukinuvanje na glasanjeto vo dijasporata, no predlagaat cenzus koj e nedostizhen. So takov uslov praktichno nema da ima nieden izbran pratenik od iselenicite shto e shtetno za nacionalnite interesi na Republika Makedonija, so dalekusezhni posledici, reche ministerot Nikola Todorov, eden od chlenovite na pregovarachkiot tim na VMRO-DPMNE.
Spored komentarite vo provladinite mediumi vo zemjata, SDSM saka da nema pratenici od dijasporata bidejkji znae deka tamu ne mozhe nikade da pobedi. Na izborite vo 2011 i 2014 site tri pratenichki mesta od dijasporata majstorski gi osvoi VMRO-DPMNE.
– Ne postoi nikade stav na SDSM dijasporata da ne glasa. Dijasporata treba i mora da glasa. Nachinot na koj se borime e ustavnata ednakvost na glasot. Predlogot na SDSM e da ima cenzus i da se bira pratenik so isto onolku glasovi kolku shto se bira vo Makedonija ili pak glasovite na nashincite koi glasaat vo dijasporata da vlezat vo RM vo edna izborna edinica ili kolku i da se izborni edinici. Na toj nachin kje se dobie ednakov tretman na glasot na gragjanite. Ovie reshenija se principielni, ustavno vozmozhni i potrebni za da mozhe nashata dijaspora da glasa, izjavi Zoran Zaev.
A tokmu maliot oddziv na iselenicite za izborite i brojot na glasovi za pratenichko mesto se zabeleshkite koi se povtoruvaat vo konechnite izveshtai na OBSE/ODIHR. Pratenik vo RM se stanuva so najmalku 7,500 glasovi dodeka vo dijasporata i so 600 do 900. Na toa se nadovrzuva zabeleshkata za nesrazmerno visokata cena za sproveduvanje na glasanjeto vo dijasporata – lani bile potrosheni 1.3 miliona evra (a vkupniot budzet za izborite beshe okolu 5 miliona evra).
A koj ja pretstavuva dijasporata?
Spored podatocite na Agencijata za iselenishtvo na Republika Makedonija, nashata dijaspora e organizirana vo 143 iselenichki organizacii i drushtva na chetiri kontinenta i vo sosedstvoto vo koi chlenuvaat 250,000 gragjani na Makedonija vo iselenishtvo. A spored registarot na istata Agencija, vo iselenishtvo zhiveat rechisi 450,000 lica so makedonsko poteklo.
Vo Avstralija, konkretno, spored posledniot popis, so vkrstuvanje na podatocite se doagja do zakluchok deka zhiveat rechisi 100 iljadi lica so makedonsko poteklo. Nema tochni podatoci kolku od niv poseduvaat vazhechki makedonski pasoshi za da mozhat da glasaat. No, na glasanje na izborite vo Makedonija vo 2014 se prijavile samo 1,534 a izlegle 982 lica (ili pomalku od 1% od vkupniot broj nashinci tuka). Vo cela Avstralija, pak, mozhe da se glasa samo vo Kanbera i vo Melburn (na vkupno 3 izbirachki mesta).
Vo SAD i Kanada vo 2014 za glasanje bile prijaveni 3,337 lica, izlegle 1,845 a se glasa na samo 6 izbirachki mesta. Spored presmetkite na pratenikot od ovaa IE, Pavle Sazdov, potencijalot za makedonski glasachi od ovie dve drzhavi e do 50 iljadi.
Vo Evropa ima duri 27 glasachki mesta na koi vo 2014 za glasanje bile prijaveni 18,911 iselenici. Glasale vkupno 8,614 (duri 227 livchinja bile nevazhechki!?). Spored popisnite podatoci na Italija, samo vo ovaa drzhava imalo 70 iljadi lica so poteklo od RM, povekjeto etnichki Makedonci. Vo Shvajcarija se okolu 80 iljadi, pretezhno etnichki Albanci.
