Пред повеќе од 10 години, бев редовен советник во македонските неделници во Австралија. Ќе се обидам да ја повторам таа пракса, со мало објаснување на некои термини.
Јас сум по образование економист. Поимот *Економист* во енциклопедиите е дефиниран вака:
Економист е практикант во општествената наука и дисциплина на економијата. Поединците исто така може да учат, да развиваат и да применуваат теории и концепти од економијата и да пишуваат за економската политика. Во рамките на ова поле постојат многу под-полиња, кои се движат од широките филозофски теории до фокусираната студија на минимални точки на специфични пазари, макроекономска анализа, микроекономска анализа или анализа на финансиски извештаи, вклучувајќи аналитички методи и алатки како што се економетриката, статистиката, финансиска економија, математички финансии и математичка економија. Општоприфатено толкување е дека економист е оној кој има постигнато титула доктор на науки во економијата, предава економска наука и објавува литература во областа на економијата.
Моите погледи треба да се сфатат како мои погледи кои се основаат на моето долгогодишно искуство како економист, дирекно влезен во повеќе сфери на индустријата: градежништво, инвестирање, хотелиерство и туризам, посредување со недвижен имот, финансирање преку банки и небанковни институции, обучување кадри во сферата на брокерство, маркетингот и бизнис стратегии.
ШТО Е ТОА ЗАЕМ ЗА КУЌА (ДОМ) ИЛИ MORTGAGE LOAN
Хипотекарниот заем, исто така наречен едноставно хипотека, се користи или од купувачи на недвижен имот за да се соберат средства за купување недвижен имот или алтернативно од страна на постојните сопственици на имот да се соберат средства за било која намена, додека ставање на залог на имотот се вика хипотека. Кредитот е „обезбеден” на имотот на должникот преку процес познат како хипотекарско потекло. Ова значи дека е воспоставен правен механизам кој му овозможува на заемодавачот да го поседува и продаде обезбедениот имот („затварање” или „враќање”) за да го отплати заемот. Во случај кога заемопримачот ќе го повлече заемот или на друг начин не успее , се придржуваат кон неговите услови. Зборот хипотека се добива од терминот „закон „ што го употребуваат адвокатите на англиски јазик во средниот век што значи „смртна заложба” и се однесува на залогот што завршува (умира) кога било која обврска е исполнета или имотот се превзема преку затварање. Хипотека, исто така, може да се опише како „заемопримач кој дава разгледување во форма на колатералност за корист (заем)”.
Хипотекарни заемопримачи може да бидат лица кои хипотекаат во нивниот дом или можат да бидат бизниси кои хипотекаат со комерцијална сопственост (на пример, сопствените деловни простории, станбените објекти дадени на станарите или инвестициското портфолио). Кредиторот обично е финансиска институција, како што е банка, кредитна задруга или градежно општество, во зависност од засегнатата земја, а аранжманите за заем може да се направат или директно или индиректно преку посредници. Карактеристиките на хипотекарните кредити, како што се големината на заемот, рочноста на кредитот, каматната стапка, начинот на отплата на кредитот и други карактеристики може значително да се разликуваат. Правата на заемодавачот над обезбедениот имот имаат приоритет над другите доверители на должникот, што значи дека ако заемопримачот стане банкрот или постани несолвентен, другите доверители ќе ги отплаќаат само долговите што им ги должи од продажба на обезбедениот имот ако хипотекарниот заемодавач е отплатен во целост во прв план.
Во многу јурисдикции, нормално е купувањата на дом да бидат финансирани со хипотекарен заем. Малкумина имаат доволно заштеди или ликвидни средства за да можат да купуваат имот целосно. Во земјите каде побарувачката за сопственост на дом е највисока, развиени се силни домашни пазари за хипотеки.
ДАЛИ ИНФЛАЦИЈАТА Е ПОЗИТИВНА КАТЕГОРИЈА ЗА МНОЗИНСТВОТО КОРИСНИЦИ НА КРЕДИТИ?
Во економијата, инфлацијата е постојано зголемување на општото ниво на цени на стоки и услуги во една економија во текот на еден период на време. Кога се зголемува нивото на цените, секоја единица на валута купува помалку стоки и услуги. Следствено, инфлацијата го одразува намалувањето на куповната моќ по единица пари – губење на реалната вредност на средството за размена и на сметката во рамките на економијата . Главна мерка на инфлација во цените е стапката на инфлација, годишната промена на процентот во општиот индекс на цените, обично индексот на потрошувачки цени со текот на времето.
Инфлацијата влијае на економиите на различни позитивни и негативни начини. Негативните ефекти од инфлацијата вклучуваат зголемување на опортуните трошоци за држење на пари, неизвесност околу идната инфлација што може да ги обесхрабри инвестициите и заштедите.
Позитивните ефекти вклучуваат намалување на вистинскиот товар на јавниот и приватниот долг, задржување на номиналните каматни стапки над нула, така што централните банки можат да ги прилагодат каматните стапки за стабилизирање на економијата и намалување на невработеноста поради номиналната ригидност на платите.
Денес, повеќето економисти фаворизираат ниска и стабилна стапка на инфлација . Ниската (за разлика од нула или негативна) инфлација ја намалува сериозноста на економските рецесии, овозможувајќи им на пазарот на трудот да се прилагоди побрзо во криза. Задачата за одржување на стапката на инфлација е ниска и стабилна, обично се дава на монетарните власти. Општо земено, овие монетарни власти се централните банки кои ја контролираат монетарната политика преку утврдување на каматните стапки, преку операции на отворен пазар и преку утврдување на барањата за банкарска резерва.
КАКВА Е СЕГАШНАТА КРЕДИТНА АТМОСФЕРА?
Во сегашната финансиска ситуација во Австралија имаме рекордно најниска инфлација и најниски каматни стапки. Тоа значи дека сега е најповолно да се подигне кредит за свој дом, за комерцијални потреби, па и за бизнис. Со ниво на каматни стапки од 3-4% на годишно ниво, Австралија никогаш немала ваква навала од побарувања за хипотекарни кредити. Тоа е одраз и на ниските камати, но и на високите примања и силната економија генерално. Со високата побарувачка на недвижности се активира и раширува една индустриска гранка која е катализатор на сите можни сфери во производството и услуги во една земја, а тоа е градежната индустрија. Денес гледаме нови висококатници никнуваат преку ноќ, нови населби се формираат во метрополите и трендот е поголем од ден на ден.
Банките работат со ниски камати, но тоа не значи дека работат со загуба. Нивната математика има своја приказна, која нас не не’ интересира. Но затоа не’ интересира нивната стратегија. Дали банките ќе бидат така добри да ги задржат ниските камати и натаму? Дали сме спремни за предизвиците кои ги носи земање хипотекарен кредит?
Тоа ќе биде тема на нашето дружење во иднина и во идните статии ќе се обидам да дадам јасна слика кави се можностите да се влезе во кредит, а да се избегнат ризиците и непријатностите кога работите не одат по наша желба.
Дотогаш имајте убави денови и планирајте како да ќе живееме и работиме уште 100 години, а уживајте како да е утре прв ден од пензија.
